داشتن دندانهای سالم فقط به داشتن لبخند زیبا ختم نمیشود؛ سلامت دهان و دندان مستقیماً با سلامت عمومی بدن در ارتباط است. با این حال، بسیاری از افراد تصور میکنند چون هر روز مسواک میزنند، پس کار را درست انجام میدهند. واقعیت این است که بیشتر مردم روش صحیح مسواک زدن را نمیدانند و همین اشتباهات کوچک، به مرور باعث پوسیدگی، بیماری لثه و حتی تحلیل استخوان فک میشود.
در این مقاله جامع از سایت دکتر صفورا امامی، به صورت کامل و علمی بررسی میکنیم:
- روش صحیح مسواک زدن چیست؟
- اشتباهات رایج در مسواک زدن کداماند؟
- بهترین تکنیک مسواک زدن از نظر دندانپزشکان چیست؟
- چند بار در روز باید مسواک بزنیم؟
- بهترین مسواک و خمیردندان کدام است؟
- ارتباط مسواک زدن با بیماریهای لثه مانند پریودنتیت چیست؟
چرا یادگیری روش صحیح مسواک زدن اهمیت دارد؟
پلاک میکروبی لایهای چسبنده از باکتریهاست که روی سطح دندان تشکیل میشود. اگر این پلاک به درستی پاک نشود:
- باعث پوسیدگی دندان میشود؛
- التهاب لثه ایجاد میکند؛
- به مرور به جرم تبدیل میشود؛
- منجر به بیماریهای پیشرفته لثه میشود.
طبق توصیههای سازمانهای معتبر مانند World Health Organization و American Dental Association رعایت بهداشت دهان شامل روش صحیح مسواک زدن، استفاده از نخ دندان و مراجعه منظم به دندانپزشک است.
روش صحیح مسواک زدن (مرحله به مرحله)
در ادامه، تکنیک استاندارد و علمی مسواک زدن را توضیح خواهیم داد که توسط اغلب متخصصان توصیه میشود.
-
انتخاب مسواک مناسب
اولین قدم، انتخاب مسواک صحیح از بین انواع مدل مسواک است:
- برس نرم (Soft)
- سر کوچک برای دسترسی بهتر به دندانهای عقب
- دسته خوشدست
مسواکهای زبر باعث ساییدگی مینای دندان و تحلیل لثه میشوند.
-
استفاده از مقدار مناسب خمیردندان
به اندازه یک نخود برای بزرگسالان کافی است. استفاده بیش از حد خمیردندان تأثیری در تمیزی بیشتر ندارد.
-
زاویه صحیح مسواک (تکنیک Bass)
بهترین روش، تکنیک باس (Modified Bass Technique) است:
- مسواک را با زاویه 45 درجه نسبت به خط لثه قرار دهید.
- حرکات کوتاه و لرزشی ملایم انجام دهید.
- هر ناحیه را حدود 10 ثانیه تمیز کنید.
این تکنیک باعث تمیز شدن ناحیه بین دندان و لثه میشود؛ جایی که بیشترین تجمع باکتری وجود دارد.
-
ترتیب صحیح مسواک زدن
بسیاری از افراد به صورت تصادفی مسواک میزنند و بعضی نواحی را فراموش میکنند.
ترتیب پیشنهادی:
- سطوح خارجی دندانهای بالا
- سطوح خارجی دندانهای پایین
- سطوح داخلی دندانهای بالا
- سطوح داخلی دندانهای پایین
- سطوح جونده
- تمیز کردن زبان
-
مدت زمان صحیح مسواک زدن
- حداقل 2 دقیقه کامل.
- بیشتر مردم کمتر از 60 ثانیه مسواک میزنند که کاملاً ناکافی است.
اشتباهات رایج در مسواک زدن که به دندان آسیب میزند.
-
فشار زیاد وارد کردن
فشار زیاد باعث بروز مشکلات زیر میشود:
- تحلیل لثه
- حساسیت دندانی
- ساییدگی مینای دندان
-
مسواک زدن افقی و خشن
حرکت رفت و برگشتی شدید، یکی از رایجترین اشتباهات است.
-
تعویض نکردن به موقع مسواک
هر 3 تا 4 ماه یا زمانی که برسها خم میشوند، لازم است مسواک تعویض شود.
-
مسواک نزدن زبان
سطح زبان محل تجمع باکتریهای مولد بوی بد دهان است.
-
مسواک زدن بلافاصله بعد از مصرف مواد اسیدی
پس از مصرف نوشابه، قهوه یا مرکبات حداقل 30 دقیقه صبر کنید. در این زمان مینای دندان نرمتر است.
چند بار در روز باید مسواک بزنیم؟
طبق توصیههای علمی:
- حداقل 2 بار در روز
- صبح بعد از صبحانه
- شب قبل از خواب (مهمترین زمان)
اگر فقط یک بار در روز فرصت دارید، شبها مسواک بزنید.
ارتباط مسواک زدن نادرست با بیماریهای لثه
اگر پلاک به درستی پاک نشود، ابتدا التهاب لثه (ژنژیویت) ایجاد میشود. در صورت پیشرفت، به بیماری پیشرفتهتری به نام پریودنتیت تبدیل میشود. در موارد شدید، حتی ممکن است نیاز به جراحی لثه باشد. روشهایی مانند جراحی فلپ لثه یا درمانهای پیشرفتهتر توسط متخصصان انجام میشود.
یکی از روشهای پیشرفته درمانی در دنیا، استفاده از تکنولوژی لیزر است که توسط برندهایی مانند LANAP توسعه یافته است.
بهترین نوع مسواک: معمولی یا برقی؟
تحقیقات نشان داده مسواکهای برقی در کاهش پلاک مؤثرتر هستند، به ویژه برای افرادی که:
- ارتودنسی دارند.
- مهارت حرکتی محدود دارند.
- کودکان
برندهای معتبر جهانی مانند Oral-B و Philips Sonicare از گزینههای محبوب برای مسواک برقی هستند. اما اگر تکنیک صحیح رعایت شود، مسواک دستی نیز کاملاً مؤثر است.
نقش نخ دندان در کنار مسواک زدن
مسواک تنها 60 درصد سطوح دندان را تمیز میکند؛ 40 درصد باقیمانده بین دندانهاست که فقط با نخ دندان تمیز میشود.
روش صحیح استفاده از نخ دندان:
- حدود 30 سانتیمتر نخ
- حرکت C شکل دور دندان
- بدون فشار ناگهانی به لثه
آیا دهانشویه جایگزین مسواک است؟
خیر. دهانشویه مکمل است، نه جایگزین. برخی دهانشویههای درمانی حاوی کلرهگزیدین هستند که باید با تجویز دندانپزشک مصرف شوند.
بهترین زمان تعویض مسواک
- هر 3 ماه
- بعد از سرماخوردگی یا عفونت دهانی
- زمانی که برسها باز شدهاند
علائمی که نشان میدهد روش مسواک زدن شما اشتباه است!
- خونریزی لثه
- بوی بد دهان
- حساسیت دندانی
- تحلیل لثه
- زرد شدن دندانها
در صورت مشاهده این علائم، ضروری است هرچه سریعتر به دندانپزشک مراجعه نمایید.
تأثیر مسواک زدن صحیح بر سلامت عمومی بدن
تحقیقات نشان داده بیماریهای لثه با:
- بیماری قلبی
- دیابت
- زایمان زودرس
- عفونتهای تنفسی
ارتباط دارند. بهداشت دهان تنها مربوط به زیبایی نیست؛ بلکه بخشی از سلامت کل بدن است.
چک لیست روزانه روش صحیح مسواک زدن
- دو بار در روز
- حداقل 2 دقیقه
- زاویه 45 درجه
- فشار ملایم
- تمیز کردن زبان
- استفاده از نخ دندان
- تعویض مسواک هر 3 ماه
مسواک زدن کودکان؛ اشتباه بزرگ والدین
بسیاری از والدین تصور میکنند دندان شیری مهم نیست. در حالی که:
- دندان شیری فضای دندان دائمی را حفظ میکند.
- پوسیدگی زودهنگام باعث مشکلات ارتودنسی میشود.
- عفونت میتواند به دندان دائمی آسیب بزند.
برای کودکان بهتر است نکات زیر را مدنظر داشته باشید:
- مسواک نرم مخصوص کودک
- مقدار خمیردندان به اندازه یک دانه برنج (زیر 3 سال)
- نظارت والدین تا 8 سالگی
سوالات متداول درباره روش صحیح مسواک زدن
-
آیا مسواک زدن زیاد مضر است؟
بله، مسواک زدن بیش از حد و با فشار زیاد میتواند به مینای دندان آسیب بزند.
-
آیا خمیر دندان سفیدکننده بهتر است؟
خیر، در صورت استفاده طولانی ممکن است ساینده باشد.
-
آیا آب نمک جایگزین خمیردندان است؟
خیر، خاصیت فلوراید خمیردندان را ندارد.
جمعبندی نهایی
روش صحیح مسواک زدن چیزی فراتر از یک حرکت روزانه ساده است. بیشتر مردم تصور میکنند کار را درست انجام میدهند، در حالی که اشتباهات کوچک میتواند در بلندمدت منجر به هزینههای سنگین درمانی شود. با رعایت تکنیک صحیح، انتخاب مسواک مناسب، استفاده از نخ دندان و مراجعه منظم به دندانپزشک، میتوانید:
- از پوسیدگی جلوگیری کنید.
- از بیماری لثه پیشگیری کنید.
- لبخندی سالم و ماندگار داشته باشید.
اگر درباره سلامت دهان و دندان خود سوالی دارید، مشاوره تخصصی بهترین راه پیشگیری است. پس همین حالا با مشاورین ما در مرکز دکتر صفورا امامی تماس بگیرید.