”
نقش آناتومی پیچیده کانال ریشه در شکست درمان ریشه
پیچیدگیهای آناتومیکی کانال ریشه، مانند وجود کانالهای فرعی، انشعابات متعدد و شکلهای غیرمعمول، میتواند چالشهای جدی در طول درمان ریشه ایجاد کند. عدم شناسایی و تمیز کردن کامل این نواحی پیچیده میتواند منجر به باقی ماندن باکتریها و در نتیجه، شکست درمان شود.
برای درک بهتر این موضوع، به جدول زیر توجه کنید:
| ویژگی آناتومیکی پیچیده |
تاثیر بر شکست درمان |
راهکار مقابله |
| کانالهای فرعی |
محل تجمع باکتریها و عدم دسترسی مواد ضدعفونی کننده |
استفاده از تکنیکهای پیشرفته تصویربرداری و مواد ضدعفونی کننده قوی |
| انشعابات متعدد |
دشواری در پاکسازی و پر کردن کامل |
استفاده از فایلهای انعطافپذیر و تکنیکهای پرکردن سهبعدی |
| شکلهای غیرمعمول |
عدم تطابق ابزارها و مواد با شکل کانال |
استفاده از فایلهای روتاری و تکنیکهای tailored obturation |
اهمیت تشخیص ترک و شکستگیهای دندانی در موفقیت درمان ریشه
ترکها و شکستگیهای دندانی، به ویژه ترکهای عمودی ریشه، میتوانند مسیر نفوذ باکتریها به داخل سیستم کانال ریشه را فراهم کرده و در نتیجه، منجر به عفونت و شکست درمان ریشه شوند. تشخیص زودهنگام و دقیق این ترکها، قبل از شروع درمان ریشه، از اهمیت بالایی برخوردار است.
روشهای تشخیص ترک و شکستگی دندان به شرح زیر است:
- بررسی بالینی دقیق: معاینه دقیق دندان با استفاده از بزرگنمایی و نور مناسب، بررسی وجود درد هنگام گاز زدن یا فشار موضعی.
- تصویربرداری رادیوگرافی: استفاده از رادیوگرافیهای پریاپیکال و بایت وینگ برای تشخیص شکستگیهای آشکار.
- CBCT (Cone Beam Computed Tomography): توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی، یک روش تصویربرداری سهبعدی که میتواند ترکها و شکستگیهای ظریف را با دقت بیشتری نشان دهد.
- تست رنگی: استفاده از رنگهای خاص برای نفوذ به داخل ترکها و نمایان کردن آنها.
- تست ترانس لومیناسیون: تاباندن نور قوی به دندان و بررسی الگوهای نوری غیرطبیعی که نشاندهنده وجود ترک هستند.
در صورت تشخیص ترک یا شکستگی غیرقابل درمان، ممکن است کشیدن دندان بهترین گزینه باشد تا از گسترش عفونت و آسیب به بافتهای اطراف جلوگیری شود.
“
درمان ریشه دندان عملی است که نتیجه آن کاملا قابل پیشبینی و اغلب موفقیتآمیز است. آمارها نشان میدهد که این درمان در 86 تا 98 درصد مواقع نتایج خوبی را به دنبال داشته است. با اینحال در میان پزشکان مختلف بر سر تعریف موفقیت در درمان ریشه دندان اختلاف وجود دارد.
البته این موضوع تنها درباره موفقیت نیست. ازنظر پزشکان شکست در این درمان نیز تعاریف متفاوتی دارد. در برخی از مطالعات شکست را بهعنوان عود علائم بالینی به همراه وجود رادیو لوسنسی پری اپیکال (Preiapical radiolucency) تعریف میکنند.
عوامل موثر در شکست درمان ریشه دندان
برای ارزیابی میزان موفقیت درمان ریشه، باید دندان تحت درمان را ازنظر بالینی و با استفاده از عکسهای رادیوگرافی بهطور کامل موردبررسی قرار داد. بیمار باید پس از درمان ریشه بهطور مرتب برای معاینات بعدی به پزشک مراجعه کند تا مطمئن شود که نتیجه درمان موفقیتآمیز بوده و دندان موردنظر بهخوبی درمان شده است. عوامل موثر در شکست درمان ریشه بسیار زیاد هستند. در این میان برخی عوامل عمومیتر وجود دارند که در ادامه به تعدادی از آنها اشاره میکنیم.
- باقی ماندن باکتریها در داخل یا خارج از کانال
- پر نشدن صحیح کانالها (به دلیل عدم آماده سازی درست آنها)
- استفاده از مواد پرکننده دندان برای طول ریشه
- ترمیم نامناسب تاج دندان و نشتی مواد
- وجود کانالهای درماننشده (بهصورت کلی یا جزئی)
- خطاهای معمول در طول درمان ریشه مانند ایجاد حفره دسترسی نامناسب به ریشهها
- عوارض ناشی از ابزارها
هدف اصلی از درمان ریشه دندان این است که کانالهای ریشه دندان کاملا تمیز شوند و همه بخشهای عفونی و آلوده بافت پالپ بهطور کامل از آن خارج شوند. برای این کار باید حفره دسترسی به کانال بهدرستی ایجاد شود و پس از درمان این حفره با استفاده از یک ماده مناسب پر شود. این موضوع از بروز عفونت جلوگیری کرده یا احتمال وقوع آن را به حداقل میرساند. با اینحال ممکن است به دلیل عدم رعایت برخی اصول بالینی توسط متخصص درمان ریشه دندان، این درمان با شکست مواجه شود.
دلایل شکست درمان ریشه دندان
یکی از مهمترین دلایل شکست درمان ریشه دندان، عفونت میکروبیولوژی مداوم است. باکتریها در ایجاد عفونت نقش بسیار مهمی دارند. بنابراین اگر میکروارگانیسمهای ایجادشده در زمان پوسیدگیهای دندان در کانالها باقی بمانند، درمان ریشه بهاحتمالزیاد با شکست روبهرو میشود. باکتریهای موجود در برخی مناطق کانال ریشه نظیر توبولهای عاجی و برخی انشعابات ریشه ممکن است در برابر مواد ضدعفونیکننده مقاوم باشند. بنابراین همین عامل میتواند در مواردی نادر باعث شکست درمان ریشه دندان شود.
بهجز ضدعفونی کردن نامناسب کانال دندان، نشت آپیکالی مواد نیز میتواند یکی از عوامل موثر در شکست درمان ریشه باشد. این موضوع نیز باعث ایجاد عفونتهای میکروبیولوژی میشود. درصورتیکه مواد پرکننده به طول مناسب کار نشوند؛ ممکن است این مواد به بیرون نشت کرده و باعث ایجاد عفونت شوند. این موضوع میتواند باعث ایجاد التهاب مداوم و حتی عفونت در دندان شما شود. اما زمانی که آماده سازی کانال کاملا با دقت انجام شود و مواد بهخوبی مهار شوند، احتمال دریافت نتیجه مطلوب بهشدت بالا میرود.
جدای از ضدعفونی درست و و استفاده مناسب از مواد پرکننده کانالها، یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار در موفقیت درمان ریشه کیفیت پر شدن کانالهای دندان یا آبچوره است. درصورتیکه آماده سازی دندان بیشازحد زیاد یا بیشازحد کم باشد، میزان موفقیت درمان ریشه دندان کمتر میشود. این موضوع بهخصوص برای کسانی که عفونت و آسیب شدیدتری دارند اهمیت بیشتری دارد.
پس از اتمام پر کردن کانالها لازم است که تاج دندان نیز بهطور کامل ترمیم شود. چراکه این موضوع از نفوذ میکروارگانیسمها جلوگیری میکند. ترمیم صحیح تاج یکی از تاثیرگذارترین موارد در بالا بردن شانس موفقیت درمان کانال ریشه است. در صورتی قوانین مربوط به آمادهسازی کانال ها یا استفاده از ابزارها بهدرستی رعایت نشود، ممکن است ابزارها خود باعث ایجاد آسیب در کانال ریشه شوند. تسلط بر ابزارها میتواند از بروز چنین مشکلی جلوگیری کند. چراکه شکستن نوک آنها در کانال میتواند از تمیز شدن کانال ریشه به طور کامل جلوگیری کند و باعث ایجاد عفونت مداوم در ناحیه کانال ریشه شود.
البته توجه کنید که عوارض ناشی از ابزارها بسیار نادر است. یکی از مطالعات در این زمینه نشان داده است که درصورتیکه پاکسازی کانال بهطور کامل قبل از شکستن وسیله انجام شود، احتمال بروز این عوارض بهشدت کم میشود. درواقع معمولا درزمانی که تعداد کانالهای ریشه دندانهای مولار بیش از تعداد ریشه است، احتمال آسیب به کانال در اثر استفاده از ابزارها زیاد میشود. همین موضوع نیز میتواند باعث باقی ماندن باکتریها در کانال و درنهایت شکست درمان شوند.
توجه به جزییات در درمان و جراحی ریشه دندان میتواند ظرافت و کیفیت درمان را بهبود ببخشد. این موضوع همچنین باعث افزایش احتمال موفقیت نیز خواهد شد. علاوه بر آن پیگیریهای منظم برای ارزیابی نتایج باعث میشود که احتمال شکست در درمان ریشه به حداقل برسد. بنابراین بهتر است بیماران حداقل سالی یکبار برای بررسی اثرات درمان ریشه به دندانپزشک خود مراجعه کنند.
